Soru: 6 Şubat 2023 tarihli ve Kahramanmaraş merkezli depremin üzerinden geçen iki yılın ardından sizce sigorta sektörü ve sigortalılar hangi dersleri çıkardı, gözlemleriniz nelerdir? Sigorta sektörü ve sigortalılar hangi konularda gelişirken hangi konularda geri kaldı?
Yayınlanma Tarihi : 4 Şubat 2025
Soru: 6 Şubat 2023 tarihli ve Kahramanmaraş merkezli depremin üzerinden geçen iki yılın ardından sizce sigorta sektörü ve sigortalılar hangi dersleri çıkardı, gözlemleriniz nelerdir? Sigorta sektörü ve sigortalılar hangi konularda gelişirken hangi konularda geri kaldı?
Üzerinde yaşadığımız yerkabuğu / litosfer, dış biçimini ve iç yapısını sürekli olarak değiştiren canlı bir varlık gibidir. Hızlı veya yavaş olarak gelişen hareketleri içinde besler. Bizler, günlük yaşamımızda bu hareketliliğin ve değişikliğin büyük bir bölümünden haberdar olamayız. Kıta oluşturan hareketler olarak tanımlanan sürekli ve yavaş hareketlerin büyüklüğü yılda I-10 mm kadardır. Yüzbinlerce, milyonlarca yıl sürmektedir. Ancak insanlar tarafından dehşetle duyulan ve saniyelerle ölçülecek süreler içinde gelişen hızlı yerkabuğu hareketleri vardır ki bunları da deprem olarak adlandırıyoruz. Yani yeryüzünde duyulan ve kökeni doğal nedenler olan yer sarsıntılarına deprem veya zelzele denir. Depremler, çoğunlukla büyük elastiki kırıklara bağlı olarak gelişirler. Bu elastiki kırıklara da fay denir. Fay hattının iki ucunda biriken enerji, kütlenin direncini aşınca kırık boyunca kaymalar oluşmakta ve sonuçta deprem olayı meydana gelmektedir. Ülkemizden geçen Kuzey Anadolu Fay Hattı dünyaca da ünlüdür. 1906 yılında Amerika Birleşik Devletleri’nde gerçekleşen Kuzey Kaliforniya depreminden önce fay hattının iki yanında yapılan ölçüler sonucunda, yukarıda açıklanan deprem oluşum teorisi ortaya çıkmıştır. Depremler yanardağ püskürmeleri ile de ortaya çıkabilir. Ancak, bunlar çok küçük bir bölgeyi etkisi altına alır. Örneğin: Japonya’da bu tür depremler gerçekleşmektedir. Yer altındaki mağaraların, petrol ve doğalgaz kuyularının çökmesinin, büyük heyelanların da deprem oluşturduğu söylense de tam tersi olarak; bunlar deprem sonucunda oluşan olaylardır.
Türkiye, depremselliği yüksek olan bir bölgede bulunmaktadır. Japonya’dan Amerika Birleşik Devletleri’ne kadar olan hatta Kuzey Anadolu Fay Kuşağı bulunmaktadır. Doğu Akdeniz bölgesinin önemli bir kuşağı olan bu fay hattı, tektonik bir aktivite alanıdır.
2023, 6 Şubat’ta yaşadığımız, 11 ilin etkilendiği Kahramanmaraş merkezli 7,7 ve 7,6 büyüklüğündeki iki deprem, birçok anlamda yıkıma neden oldu. Çok sayıda insanımız hayatını kaybetti ve depremin etkilediği 11 şehirde birçok bina hasar gördü ya da tamamen yıkıldı.
Kahramanmaraş Depremi’nde sigorta sektörü tarafından alınan aksiyonlar ve çıkartılan dersler ‘Türkiye Sigorta Birliği Deprem Odaklı Sigorta Reformu Projesi’ başlıklarında sıralanıyor.
Raporda kısaca: “Türkiye Sigorta Birliği Deprem Odaklı Sigorta Reformu Projesi 6 Şubat tarihinde yaşanan Kahramanmaraş merkezli iki büyük deprem ile doğal afetlere yönelik risk algısı ve hassasiyeti artmıştır. Bu durum, özellikle deprem ile ilişkili sigorta branşlarında olmak üzere, sigortacılığa yönelik farkındalığı da artırmıştır. Toplumda artan farkındalık aracılığıyla, deprem öncesi ve sonrası süreçler için tespit edilen ihtiyaçlara yönelik önerilecek yeni reform maddeleri ile hem sigorta sektörünün etki alanının hem de ülke için yaratacağı katma değerin artacağı değerlendirilmektedir. Bu bağlamda, ekosistemde yaratılacak sinerjiler ile bu reform maddelerinin hızlıca hayata geçirilebileceği öngörülmektedir Bu doğrultuda, belirlenecek yeni inisiyatifleri, karar vericilerin ajandalarına uygun zamanda dahil etmeyi hedefleyen bir çalışma üzerinden yol haritasına dökülmesi amaçlanmaktadır. Yaşanan Deprem felaketinden sonra gerek Hükümetimiz gerekse yerel yönetimler tarafından da aksiyonlar alınmıştır. Hükümet tarafından açıklanan Orta Vadeli Plan’da;
Ülke genelinde etkilenen alanların belirlenmesi, alternatif kentsel projeler, finansal çözümler ve ayrıca yasal ve düzenleyici reformlar için kentsel dönüşüm birimleri harekete geçmiştir. 2004 yılından sonra kentsel dönüşümün yasal altyapısı oluşturulmaya başlanmış ve 2012 yılında 6306 sayılı “Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun” un kabul edilmesiyle kentsel dönüşüm süreci ivme kazanmıştır. Bu çerçevede, Türkiye genelinde 3,2 milyon konut yenilenmiştir. TOKİ tarafından kentsel dönüşüm projelerinin desteklenmesini teminen “Yarısı Bizden” kampanyası düzenlenecek finansal destek sağlanmıştır. Kampanyaya 1 milyon 19 bin 471 bağımsız birim için 269 bin 670 başvuru yapılmış, uzlaşı sağlanan 118 bin konutta projelendirme çalışmaları başlatılmıştır. Tüm başvurular incelenecek, çoğunluğun sağlandığı binalarda dönüşüm süreci hemen başlayacaktır. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığınca, kentsel dönüşüm için maliklere, yüklenici ve konut üreticilerine yönelik hazırlanan destek paketleri ile iki yıl ödemesiz on yıl vadeli faizsiz finansman desteği sağlanmıştır. İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından yapılmakta olan “Hızlı Tarama ile Bina Tespiti Projesi” kapsamında binaların depreme dayanıklılığının saptanması için deprem sonrasında 170 bin binanın daha incelenmesi için başvuru alınmıştır.
SONUÇ
Kahramanmaraş depremi sonucunda oluşan 103 Milyar ABD doları tutarındaki zararın %95’i yani 98 Milyar ABD dolarlık kısmı Türkiye Devleti tarafından karşılanmaktadır. Devlet tarafından evlerini kaybeden afetzedeler için depreme dayanıklı yeni yerleşim alanları hızla inşa edilmektedir. Türkiye gerek toplumsal birlik ve beraberliği, insanına verdiği değer, milli servetin ve ülke kaynaklarının tüm vatandaşlarının zenginliğine katkıda bulunmasını sağlayan, reformcu, medeni ve çağdaş bir ülkedir. Bu taviz verilmez özelliklerinin yanı sıra dünyanın ilk 20 ekonomisi arasında yer alan Türkiye Devleti, global dünyanın önemli ve kilit oyuncularından biridir. Türk sigorta sektörü, Devletin aldığı inisiyatifler, yenilikçi yaklaşımı, üstün teknolojisinin verdiği güç ve tüm paydaşlarının koşulsuz memnuniyeti hedefiyle hizmetlerine devam edecektir. Kahramanmaraş depremi sonrasında atılan adımların yaratacağı iyileştirmeler beraberinde önemli fırsatları da yaratmıştır. Yeni reformlarla birlikte sektörümüz uluslararası reasürans piyasası uzun yıllardır devam eden güçlü ve dostluğa dayalı ilişkisini artırarak sürdürecektir. “
Sema Tüfekçiler
Kadın Sigortacılar Derneği Yönetim Kurulu Başkanı